Zakład Kynologii Policyjnej w Sułkowicach obchodzi w tym roku 70-lecie istnienia — jest to najstarszy i największy w Polsce ośrodek szkolący psy służbowe. Z okazji jubileuszu komisarz Piotr Mrozowski, instruktor zakładu, opowiedział o historii placówki, metodach szkolenia i codziennej służbie psich duetów.
Spis treści
Od ochrony policjantów do wykrywania narkotyków
Początki wykorzystania psów w polskich służbach porządkowych sięgają okresu policji państwowej, kiedy — jak wyjaśnia Mrozowski — głównym celem było podniesienie bezpieczeństwa osobistego funkcjonariuszy. „Policjantów było mało, nie wszyscy tą władzę chcieli uznać i właśnie pomysłem na to, żeby podnieść bezpieczeństwo osobiste policjantów, było wprowadzenie psów do obrony przede wszystkim przed zwrodniczymi atakami" — mówi instruktor. Wzorowano się wówczas na doświadczeniach niemieckich i angielskich, a inicjatywę przypisuje się dwóm inspektorom: Ludwikowi Wiktorowi Ludwikowskiemu i Alojzemu Grimowi.
Sam zakład w Sułkowicach formalnie otwarto w 1956 roku, choć milicja obywatelska działała w tym miejscu już od początku lat 50., początkowo wspólnie z Korpusem Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Wcześniej ośrodki szkolenia psów funkcjonowały kolejno w Warszawie, Poznaniu, Junikowie i Słupsku — żaden z nich nie przetrwał, głównie z powodów organizacyjnych i finansowych w trudnych latach powojennych.
Trymer, czyli prawdziwy Szarik
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych eksponatów zakładu jest wypchany pies, który zagrał Szarika w serialu Czterej pancerni i pies. Mrozowski prostuje popularną nieścisłość: zwierzę miało na imię Trymer, nie Szarik. Do roli wybrano go spośród około 50 kandydatów — głównie ze względu na urodę i łagodne usposobienie. „Sułkowice bardzo chciały wystawić najlepszego psa, jakiego miały, o imieniu Celler, ale był to niestety pies, który pogryzłby całą ekipę telewizyjną" — przyznaje instruktor. Trymera tresował funkcjonariusz Franciszek Szydełko, określany w zakładzie mianem „wirtuoza tresury". Po zakończeniu zdjęć pies był obwożony po całej Polsce, uczestniczył w wiecach i wizytacjach, a jego imię stało się — jak mówi Mrozowski — prawdziwą „szarikomaniąą". Wypchane zwierzę można oglądać w Izbie Tradycji zakładu podczas dni otwartych, organizowanych w maju lub czerwcu.
Eksperymenty i psy dla niewidomych
Zakład prowadził przez dekady działalność wykraczającą poza typowe szkolenie służbowe. W 1968 roku, na podstawie decyzji ówczesnego ministra Moczara, podjęto systemowe szkolenie psów przewodników dla osób niewidomych, we współpracy z Polskim Związkiem Niewidomych. Program trwał około 20 lat — do lat 90. — i obejmował przygotowanie około 30 psów rocznie, przekazywanych następnie bezpłatnie po dwutygodniowym przeszkoleniu ich przyszłych opiekunów. Mrozowski zaznacza, że podobną działalność prowadziła już policja przed wojną: w 1925 roku w Bydgoszczy funkcjonariusz Franciszek Buda systemowo szkolił psy dla osób ociemniałych. Obecnie zajmuje się tym fundacja zewnętrzna.
Zakład podejmował też eksperymenty z wykrywaniem samogonu, nieszczelności instalacji gazowych czy pułapkami zapachowymi — nasączano banknoty specjalną substancją, by ułatwić psom identyfikację pieniędzy użytych podczas napadów. Już w latach 70. i 80. próbowano szkolić psy do wyszukiwania zapachu zwłok, narkotyków i materiałów wybuchowych. „Myślimy, że to jest taka nowość, ale wtedy już Sułkowice próbowały to robić" — komentuje Mrozowski.
Dzisiejsze kategorie i metody szkolenia
Obecnie w polskiej policji służy około 900 psów wyszkolonych w Sułkowicach, a co roku przybywa ich około 130 — podaje instruktor. Zakład kształci przede wszystkim psy patrolowo-tropiące, ale także psy do wyszukiwania zapachów materiałów wybuchowych, narkotyków, zwłok ludzkich na lądzie i na wodzie, a od niedawna również zapachu broni palnej i amunicji. Osobną kategorię stanowią psy osmologiczne, których wskazania mogą stanowić dowód w postępowaniu sądowym: pobierają one zapach z miejsca zdarzenia i porównują go z zapachem osób podejrzanych.
Szkolenie opiera się na metodzie smakołykowo-wyróżnieniowej, a od 2015 roku prowadzone jest w systemie bezkagańcowym. Mrozowski cytuje słowa jednego z poprzednich kierowników zakładu: „To jest taka zabawa, w której wszyscy wiedzą, o co chodzi — za odnalezienie zapachu pies wie, że dostanie swój ulubiony aporcik". Aby wytypować jednego kandydata do szkolenia, komisja ocenia średnio dziesięć psów. Zwierzęta muszą być zdrowe, dobrze socjalizowane i wykazywać silną motywację do aportu — to właśnie na tej cesze buduje się dalsze szkolenie.
Pies na emeryturze i rady dla opiekunów
Od 2021 roku psy służbowe mają zagwarantowaną emeryturę — koszty leczenia i wyżywienia wycofanego ze służby psa pokrywa budżet policji. W zdecydowanej większości przypadków emerytowanym psem opiekuje się dotychczasowy przewodnik. Gdyby przewodnik zmarł, o opiekę nad psem może starać się jego rodzina — pod warunkiem że zwierzę mieszkało razem z nią.
Zapytany o rady dla prywatnych opiekunów, Mrozowski apeluje przede wszystkim o przemyślany wybór rasy. Zwraca uwagę, że po pandemii gwałtownie wzrosła liczba psów kupowanych impulsywnie — w tym ras pracujących, takich jak owczarek belgijski, trzymanych w warunkach, które nie odpowiadają ich potrzebom. „Trzeba przed zakupem zapoznać się z tym, do czego rasa była hodowana przez lata" — podkreśla instruktor. O kundelkach ze schronisk mówi z wyraźną sympatią: „Bardzo zdrowe zwierzaczki, bardzo ufne, oddane". Zaznacza jednak, że policja wymaga świadectwa pochodzenia psa, co w przypadku mieszańców bywa trudne do spełnienia.
Źródło
Artykuł powstał na podstawie rozmowy z komisarzem Piotrem Mrozowskim, instruktorem Zakładu Kynologii Policyjnej w Sułkowicach, opublikowanej 6 listopada 2026 roku na platformie YouTube pod tytułem 70 lat Zakładu Kynologii Policyjnej w Sułkowicach: https://www.youtube.com/watch?v=t9Laxf8OT0k
- Pies Szczeka na Pukanie? Ten Trik Zmienia Wszystko - 7 listopada, 2026
- 70 lat psów w służbie. Historia zakładu w Sułkowicach - 6 listopada, 2026
- Tom Davis o psach: nie ma złych psów, są źli właściciele - 19 października, 2026
